De Staat van het Onderwijs 2018

Niveau van leerlingen en studenten

Leerlingen presteren goed, maar prestaties dalen geleidelijk met de jaren. Taal- en rekenen verbetert niet en bij burgerschap doen we het slechter dan vergelijkbare landen. De aansluiting op de arbeidsmarkt is wel erg goed en we hebben weinig werkloze jongeren.

Hoe komen we weer tot stijging van prestaties en niveau?

Basisschoolleerlingen lezen minder goed en rekenen blijft beneden verwachting

In 2017 halen veel minder leerlingen het streefniveau lezen. Meer leerlingen verlaten laaggeletterd de basisschool. Ook de rekenprestaties blijven achter.

’15 ’16 ’17 ’15 ’16 ’17 ’15 ’16 ’17 ’15 ’16 ’17 1,4 1,9 2,2 6,7 7,9 7,4 78 76 65 45 44 48 Beneden fundamenteel niveau Streefniveau LezenRekenen

Onderwijskansen en segregatie

Ongelijkheid en segregatie zien we ook in het onderwijs. Er zijn lichtpuntjes bij gelijke kansen, maar segregatie naar opleiding en inkomen neemt toe. Bovendien verschilt de achtergrond van leerlingen per schoolsoort en er zijn grote verschillen tussen keuzes van jongens en meisjes.

Gaat segregatie leiden tot meer ongelijkheid?

Diploma ouders van invloed op hoogte advies (bij gelijke prestaties)

Leerlingen met academisch geschoolde ouders hebben 20 tot 30 procent meer kans om een advies te krijgen dat hoger ligt dan hun toetsscore en 20 tot 30 procent minder kans om een lager advies te krijgen (dan leerlingen waar ouders geen, een mbo 1- of een mbo 2-opleiding hebben. Bijstelling verkleint het verschil in onderadvisering iets, maar weinig.

550 vmbo gt Toetsscore eindtoets (CET) vmbo gt/ havo havo havo/vwo vwo 530 532 534 536 538 540 542 544 546 548 40 50 60 70 80 20 30 0 20 10 10 30 40 60 50 70 % hoger advies % lager advies Percentage hoger advies ouders met wo Percentage hoger advies ouders met wo Percentage hoger advies ouders met mbo-2 Percentage hoger advies ouders met mbo-2 Percentage lager advies ouders met wo Percentage lager advies ouders met wo Percentage lager advies ouders met mbo-2 Percentage lager advies ouders met mbo-2 leerlingen met hoger opgeleide ouders krijgen vaker eenhoger advies leerlingen met lager opgeleide ouders krijgen vaker eenlager advies

Hoge segregatie naar opleiding in het basisonderwijs

In het basisonderwijs neemt de segregatie langs sociaal-economische lijnen toe. De segregatie naar opleiding is het sterkst. Dit is in alle steden een combinatie van woonsegregatie en schoolkeuze.

Dissimilariteitsindex opleidings - segregatie po 2016, uitgesplitst naar woonsegregatie en schoolkeuze

17 12 11 13 13 20 13 15 17 15 7 26 16 14 9 11 8 17 5 25 18 15 50 61 51 38 46 49 51 35 58 31 50 37 32 46 30 31 35 34 52 40 23 23 Amsterdam Rotterdam Den Haag Utrecht Eindhoven Tilburg Groningen Almere Breda Nijmegen Apeldoorn Haarlem Enschede Arnhem Amersfoort Zaanstad s Hertogenbosch Haarlemmermeer Zwolle Zoetermeer Dordrecht Ede 31 47 36 60 52 67 67 73 62 51 59 60 36 64 68 50 65 57 66 51 41 57 Segregatie als iedereen naar dichtstbijzijnde scholen zou gaan Segregatie door keuze voor school buiten wijk Segregatie in steden Segregatie van scholen die komt bovenop de segregatie van woonwijken School segregatie is woon en wijk segregatie

Hoge en toenemende segregatie naar inkomen in het basisonderwijs

In de vier grote steden heeft ruim driekwart van de leerlingen in het praktijkonderwijs en de basisberoepsgerichte leerweg een migratie-achtergrond. Naarmate het niveau hoger is, zijn er verhoudingsgewijs meer leerlingen zonder migratie-achtergrond. In het vwo heeft een kwart van de leerlingen een niet-westerse migratie-achtergrond. Dit laatste blijft door de jaren heen stabiel.

Leerlingsamenstelling verschillende niveaus in het voortgezet onderwijs (2003-2017), G4

44 36 3 17 12 60 9 18 26 46 4 24 8 60 9 23 17 44 5 34 6 55 7 32 11 41 7 41 3 48 8 41 8 32 8 52 2 37 9 52 5 21 12 62 1 22 12 65 Pro Vmbo-b Vmbo-k Vmbo-gt Havo Vwo ’03 ’16 ’03 ’16 ’03 ’16 ’03 ’16 ’03 ’16 ’03 ’16 Geen migratie- achtergrond Westerse migratie-achtergrond Niet-westerse migratie-achtergrond, 2de generatie Niet-westerse migratie-achtergrond, eerste generatie

Profielkeuze van jongens en meisjes

Jongens en meisjes verschillen sterk in hun keuzes voor een specifieke sector of een specifiek profiel op de middelbare school.

Verhouding jongens en meisjes in het voortgezet onderwijs, naar sector/profiel 2003-2017

’03 ’16 ’03 ’16 ’03 ’16 ’03 ’16 42 58 41 59 10 90 4 96 14 86 89 11 53 37 47 63 Economie Techniek Zorg en welzijn Meisjes Jongens Landbouw vmbo-k

Kwaliteitszorg, autonomie en sturing

De kwaliteit wordt niet vanzelf beter. De tegenstellingen in het onderwijs nemen toe. Vrijblijvendheid en beperkte ambitie ondergraven autonomie en kaders ontbreken door zachte (input)sturing.

Meer informatie over kwaliteitszorg, autonomie en sturing

Neemt ieder wel zijn/haar rol in de kwaliteitsverbetering?

© 2018 Inspectie voor het Onderwijs